ΑΛΑΤΡΟ: Ζώντας μόνη στο σκοτάδι!

Η ΛΕΥΚΑΔΑ ΧΑΛΑΡΑ • Τεύχος 33 - 1 Απριλίου 2009

«Υπάρχουν άνθρωποι, που ζουν μονάχοι» στο κρύο, στο σκοτάδι, στο πιο «ξεχασμένο» χωριό της Λευκάδας. Όταν τα μπαράκια ασφυκτιούν από κόσμο, όταν χορεύουν τα Φολκλόρ, όταν σουβλίζουμε αρνιά και τσουγκρίζουμε αυγά, όταν φιλιόμαστε την Πρωτοχρονιά, όταν φαρομανίζουμε…η γιαγιά Σταμάτα είναι στη σκοτεινή καλύβα της και κλαίει για την ερημιά της.

Αυτό το ρεπορτάζ δεν έχει καμία διάθεση να σας σοκάρει ή να κατηγορήσει συγγενείς και κράτος πρόνοιας. Αυτό που θέλουμε, είναι να ευαισθητοποιήσουμε άπαντες και φυσικά «υπεύθυνους», δηλαδή όσοι έχουν τη «δύναμη» να φύγει η γιαγιά Σταμάτα από την παράγκα, που ζει. Να δούμε όλοι τη μάνα μας στο πρόσωπο της και να της δείξουμε ότι δεν αδιαφορούμε! Εκκλησία λέγεται, Δικαιοσύνη, Δήμος, Νομαρχία ή φιλανθρωπικός σύλλογος….κάποιος πρέπει να παρέμβει, αν όχι όλοι μαζί!
Είναι 87 χρονών, χωρίς παιδιά μιας και τήρησε την «παράδοση», που θέλει το μικρό της οικογένειας να γηροκομεί τους γονείς. Ζει σε μια καλύβα από τσίγκο, λάσπη και ξύλα χωρίς ρεύμα και νερό, χωρίς θέρμανση, ψυγείο, βρύση. Ζει ακόμα με τη λάμπα πετρελαίου και τις κότες. Για ζέστη ανάβει δύο ξύλα σε μια γωνιά, ούτε καν τζάκι!
Φτάνοντας στο Άλατρο με το αυτοκίνητο του προγράμματος πήραμε ένα μικρό δύσβατο μονοπάτι και βγήκαμε στην καλύβα της. Τη βρήκαμε να κάθεται μέσα στο σκοτάδι, έχοντας σε μια γωνιά το αυτοσχέδιο τζάκι. Οι τοίχοι ήταν μαυρισμένοι από τη φωτιά. Δεν είχες πού να ακουμπήσεις, με ένα παλιοκρέβατο και μάλλινες παλιές κουβέρτες. Χωρίς ρεύμα, χωρίς νερό, συνεπώς χωρίς τουαλέτα, κουζίνα, ψυγείο. Όλα αυτά ακούγονται πολυτέλειες. Μια λάμπα πετρελαίου κι ένα γκαζάκι που της πήραν τα κορίτσια για να μαγειρεύει ήταν το νοικοκυριό της κι ένα κινέζικο ραδιοφωνάκι με μπαταρίες, το οποίο όμως δεν ανοίγει μετά το θάνατο του γαμπρού της.
Και γιατί δεν είναι στο γηροκομείο; Τα κορίτσια από το πρόγραμμα την είχαν πείσει κάποτε να πάει, αλλά κάποιος καλοθελητής την τρόμαξε, λέγοντάς της πως εκεί δε θα είναι καλά. Κι η γιαγιά Σταμάτα βρίσκεται ακόμα στο σκοτάδι, έρημη και αβοήθητη.
Την Πρωτοχρονιά του 2007 το κότολο της άρπαξαε φωτιά από την αυτοσχέδια εστία, που τη συντροφεύει και τη ζεσταίνει. Τη βρήκαν μετά από δύο μέρες οι εργαζόμενοι του «Βοήθεια στο σπίτι» με τα ρούχα κολλημένα στις πληγές! Γιατί να αξίζει τέτοια τύχη αυτή η γυναίκα; Θα αδιαφορήσουμε;
«Άλατρο» Το ξεχασμένο χωριό!
Το Άλατρο ήταν κάποτε Κεφαλοχώρι γνωστό για τις πηγές του. Είχε 39 εκκλησίες, δικαστήριο και φυλακές. Σήμερα έχει οκτώ ηλικιωμένους κατοίκους, τρία τηλέφωνα και ...τίποτα άλλο. Περνώντας τα Χαραδιάτικα και ανεβαίνοντας στο δρόμο προς το χωριό, διαπιστώσαμε γιατί είναι το μοναδικό της Λευκάδας, που δεν επισκέπτεται το λεωφορείο του ΚΤΕΛ. Ο δρόμος είναι πολύ στενός, χωρίς μπάρες.
Κι όμως εκεί, υπάρχει μια γυναίκα, που ζει μόνη σε ένα κτίσμα του 1800 με τις κότες και το σκυλάκο της.
Με την υπεύθυνη του «Βοήθεια στο σπίτι» στο Βλυχό, Βιβή Κατσανού, την Κική και τη Βάγια βρεθήκαμε στο Άλατρο για να επισκεφθούμε τη γιαγιά Σταμάτα. Δεν ξέρουμε αν οι εικόνες καταφέρουν να σας μεταφέρουν τις συνθήκες, στις οποίες ζει αυτός ο άνθρωπος, αλλά δεν είχαμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο! Μόνο διαβάζοντας τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη είχαμε «φτιάξει» τέτοιες εικόνες για τη ζωή σε καλύβια χωρίς ρεύμα και νερό.
Η Βοήθεια στο σπίτι
Μ έχρι πριν από έξι μήνες η γιαγιά Σταμάτα είχε παρέα. Η Βιβή Κατσανού μας περιγράφει: Ήταν ένα ζευγάρι ανθρώπων, κουνιάδα και γαμπρός, που ο γαμπρός χάθηκε πέρυσι από καρκίνο. Η παράγκα ήταν χωρισμένη στα δύο με παλιόξυλα και λαμαρίνες. Για να μην τους παρεξηγήσουν στο χωριό, ο γαμπρός δεν έμπαινε ποτέ στο χώρο της και η γιαγιά ποτέ στον δικό του. Αυτός έμπαινε από ένα παράθυρο στο δικό του κομμάτι!
Η γυναίκα ζει ακόμα εκεί πάνω! Η κατάσταση, στην οποία ζει, είναι συνθήκες 1800 και λίγα λέω. Είναι ένα τσίγγινο οίκημα, στο οποίο μέσα ζουν άνθρωπος, γάτες, σκύλος και κότες. Δεν υπάρχει ρεύμα και εν έτη 2010 να μην υπάρχει ρεύμα σε σπίτι, είναι τραγικό. Σίγουρα οφείλεται στην ολιγωρία του ηλικιωμένου. Κατά τη γνώμη μου όμως, θα έλεγα εξαιτίας άγνοιας και του οικογενειακού περιβάλλοντος, που δεν είναι άμεσο. Δηλαδή η γυναίκα είναι άγαμη και άτεκνη. Δυστυχώς τη θυμούνται κάθε φορά που γίνονται εκλογές.
Τι κινήσεις έχουν γίνει για να απομακρυνθεί από την παράγκα;
Εμείς την προσέχουμε έξι χρόνια. Συζητώντας και με την τωρινή δημοτική αρχή αλλά και την προηγούμενη, το μόνο που μπορούσε να γίνει, ήταν να ανοικοδομηθεί το ίδιο το σπίτι. Δεν ήθελε να φύγει. Το καλοκαίρι το πάλεψα να μπει στο γηροκομείο αλλά τη φόβισαν κάποιοι, ότι θα πρέπει να κάνει πράγματα τα οποία δεν είναι συνήθειές της, πχ μπάνιο κάθε μέρα, το να συγκατοικεί με κάποιον άλλο κλπ.
Δεν έχει κατέβει ποτέ από το Άλατρο πέρα από το να πάει να ψηφίσει ή να κατέβει στο νοσοκομείο!

Όταν έγιναν οι σεισμοί στη Λευκάδα, το πρώτο πράγμα που ζήτησα, ήταν να μεταφερθεί ένα κοντέινερ γι’ αυτή τη γιαγιά. Το σπίτι της έχει βγει ακατάλληλο από τότε αλλά παραμένει εκεί. Δεν ήρθε ποτέ κοντέινερ. Ξέρω ότι τα μισά πετάχτηκαν κάπου στην Κέρκυρα, γιατί δε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ. Είναι πολύ δύσκολο να πάει γερανός εκεί πάνω, όπως επίσης πολύ δύσκολο να κατέβουν φορτηγά με υλικά.
Υπάρχει ένα κτήριο του Δήμου στο παλιό σχολείο, στο οποίο η γιαγιά θα μεταφέρονταν αλλά δε φαντάζεσαι στην προσπάθειά μου με το Δήμαρχο, τι μεσολάβησε από το έμμεσο οικογενειακό περιβάλλον. Δεν ξέρω τι θα απογίνει αυτή η γιαγιά αν το πρόγραμμα πάψει να υφίσταται μετά από έξι μήνες.
Πότε τη βρήκατε καμένη;
Πέρυσι, δύο μέρες μετά την Πρωτοχρονιά. Όταν πήγα να τη δω στις γιορτές, τη βρήκα καμμένη. Έχει μια εστία από πέτρες, όχι τζάκι…και προσπαθώντας να βάλει ξύλα, στο γύρισμα που έκανε, πήραν φωτιά τα ρούχα της. Έπαθε εγκαύματα πρώτου βαθμού κι εμείς τη βρήκαμε τη δεύτερη μέρα. Επί ενάμιση μήνα έκανε καθημερινές αλλαγές στο αγροτικό ιατρείο του γιατρού με φάρμακα και γάζες.
Τι μπορεί να γίνει για να ζήσει έστω και στα 87 της αξιοπρεπώς;
Μπορεί να γίνει κάτι με πολλούς τρόπους. Να την πείσουμε να πάει στο γηροκομείο. Ίσως αν της μιλήσει ένας παπάς. Να της φτιάξουμε το σπίτι ή να τη μεταφέρουμε αλλού! Πώς; Είτε είναι ο “Φάρος”, είτε είναι ένα άνοιγμα λογαριασμού κι ας γίνει η διαχείριση των χρημάτων απ’ όποιον θέλει.
Η γιαγιά Σταμάτα
Δεν είναι από αυτές τις παράξενες γριές, που θέλουν να ζουν μόνες και τα παιδιά της γειτονιάς τις φοβούνται. Είναι μια γλυκυκύτατη γυναίκα, “πάρα πολύ καλός άνθρωπος”, όπως λένε και τα κορίτσια, που τη ζουν.
Τι σου φέρνουνε τα κορίτσια γιαγιά;
Απ’ όλα! Και συκωτάκια και ψαράκια, ρυζόγαλα, γιαουρτάκια, ψωμί.
Πόσοι μένουν εδώ στο χωριό;
Εγώ, που κάθομαι μοναχή μου σαν τον κούκο κι ο Καραπάνος και…
Κάνετε καθόλου παρέα; Έρχονται από εδώ;
Όχι δεν έρχονται.
Δεν τους θέλεις εσύ;
Όχι, τους θέλω, αλλά δεν έρχονται! Ήρθε προχτές ο ταχυδρόμος. Ήμουν έτοιμη να πλαέσω. Μου ’φερε ψωμί και κουλούρια.
Δεν προτιμάς να κατεβείς στο γηροκομείο, να’ χεις και παρέα;
Αφού είμαι μόνη μου. Δεν ξέρω. Και τι θα τρώω εκεί;
Δεν ήθελες να παντρευτείς και έμεινες μόνη σου;
Εγώ φύλαξα τους γέροντες και τώρα έμεινα μοναχή μου κι όλο εδώ κάθομαι κι όλο κλαίω. Εδαυτού καθόταν ο γαμπρός μου και τον είχα παρέα. Αλλά πέθανε κι αυτός. Ήμασταν 3 αδερφάδες αλλά εγώ έμεινα μοναχή μου.
Όσο της λέγαμε για το γηροκομείο τόσο «δεν ξέρω» μας έλεγε, αλλά δεν το απέκλειε.
«Έλα πάλε χρυσό μου να σε ιδώ. Αι στο καλό καμάρι μου. Στο καλό» μου ’πε όταν φεύγαμε και γυρνάω σπίτι και ανάβω το φως, τη θέρμανση, ανοίγω το ψυγείο να φάω κάτι και κάθομαι να γράψω σε εσάς για τη γιαγιά Σταμάτα που κάθεται μόνη της μες στο κρύο και το σκοτάδι.
Τι να σας πω. Η εικόνα της γιαγιάς μες στο σκοτεινό καλύβι δε φεύγει απ’ το μυαλό μου. Είναι στο χέρι μας αυτό να αλλάξει!